Alan Turing ve Maraton

Geçen günlerden birinde kendi aramızda mail üzerinden sohbet ederken Ritim Blogu yazarı arkadaşım Mert Derman ile alan Turing üzerine kısa sohbetimiz olmuştu. Mert bilgisayar sektöründe olduğundan ve yazılım ilgi alanından olduğundan Alan Turing hakkında ‘Modern Bilgisayar biliminin babası müthiş bir beyin’ diye bahsetmişti. Ben ikinci dünya savaşına ve tarihçesine meraklı olduğumdan Alan Turing’in Enigma isimli Almanların İkinci dünya savaşını çok uzun süre başarı ile götürmesini sağlayan şifre makinasını kıran kişi olarak hatırlıyordum. Halbuki Enigma’yı kırarken aslında Alan Turing‘in yapay zeka ve ilk Bilgisayar’ın adımlarını attığını o zamanlarda detaylamasına okumamıştım.

Diyeceksiniz ki bu bir koşu bloğu ve Enigma, İkinci Dünya savaşı ve Alan Turing ile ne alakası var?

Dün sinema’da izlediğim The Imitation Game filminde Alan Turing’in hayatı konu ediliyor. Film’deki sahnelerden bazılarında Benedict Cumberbatch’in muhteşem bir şekilde canlandırdığı bu rolde hırslı bir biçimde koştuğunu gördüm. Daha önceden Mert ile yaptığımız kısa sohbette Alan’ın uzun mesafe koşmuş olduğunu okumuştum. O bağlamda araştırmaya başladım.

Alan Turing (1)

Alan Turing tarihin en önemli bilim şahsiyetlerinden biri olmasına rağmen muazzam bir koşu geçmişine sahip bir bilim adamı. Kısa yaşamında cinsel kimliği dolayısı ile büyük sorunlar çekmesine rağmen kendini belki de en çok rahatlattığı, hırslarını, yaşadığı sıkıntılardan kurtulmanın bir yolu olarak uzun mesafe koşuyu seçmiş. Bu hem onun gibi sürekli meşgul bir beyin için motivasyon ve kendini düşünme imkanı veren bir zaman dilimi olduğunu kısa yaşamında paylaştığı bir iki anekdottan anlayabiliyoruz.

Alan Turing (2)

Alan ilkokulda çok parlak bir öğrenci değil. Ancak zamanla satranç ‘a ilgi duymaya başlıyor. Sherborne’da bisikletle yaptığı uzun mesafe gezilerden sonra koşmaya merak sarıyor. Alan Cambridge Kings’ College’de okurken matematik teorilerinden yola çıkarak izole ve anti sosyal bir yaşam sürüyor. Çok arkadaşı olmayan Turing, okul sonrasında bir süre Princeton Üniversitesinde sonradan Turing Makinası adı verilen ilk dijital bilgisayar programını keşfetmiştir. Bu keşfi dokuz yıl sonra mühendislik dünyasında kullanılmıştır. Alman İletişim’inin bel kemiğini oluşturan ENIGMA makinasını insan zekasının çözemeyecek olduğunu öne sürerek bunu çözecek bir makinayı icat etmiş ve Enigma’nın kırılması 2. Dünya Savaşını 2 sene kısaltmıştır. Bu da 14 milyon’dan fazla insanın yaşamını kurtarmıştır. 7 Haziran 1954’te Cheshire kentinde siyanürlü elma yiyerek intihar etmiştir. Özellikle devletin 1945-1954 yılları arasında homoseksüel olması nedeni ile zorunlu hormon tedavisi uygulaması, kendisinin eve kapanmasına ve hayattan uzaklaşmasına sebep olmuştur.

Alan Turing (5)

1954 yılında 41 yaşında hayata intihar ederek gözünü yuman Turing, muazzam bir maraton koşucusu idi. 1940’lı yıllarda 2 saat 46 dk. civarındaki maraton derecesi günümüz için çok iyi sayılmasa da o yıllarda ki olimpik madalya derecelerinden sadece 10-12 dk. daha kötü olduğunu belirtmem gerekir. Yerel koşu kulübü Walton yani Surrey bölgesinin bir küçük kasabasında koşan Turing bu sıralar Ulusal Fizik departmanında çalışmaktaydı.

Alan Turing (4)

İkinci dünya savaşında Enigma projesi sırasında Bletchley Park’ta çalışırken Londra’ya koşarak gittiğini ise kaynaklar belirtmekte. Bu mesafe yaklaşık 45-50 mil yani 75-80km. 14 yaşındaki iken ise Southampton’dan Sherborne’a genel grev sırasında ulaşım olmadığından 60mil yani yaklaşık 100km bisiklet ile gidip geldiği belirtilmektedir.

Alan Turing (6)

İngiltere’nin 2012’den önce ev sahipliği yaptığı 1948 Olimpiyat seçmelerinde maraton seçmelerine girmiştir. Deneme koşularında 5. olmuş ve ana takıma girememiştir. O yıl Thomas Richards İngiltere adına 2 saat 35 dk’lık derecesi ile gümüş madalya kazandı. Alan Turing Thomas’tan sadece 11 dk. yavaştı.

O zamanlar Walton koşu kulübündeki arkadaşları onun koşarken çok fazla nefes alışveriş sesi çıkardığını ve performansı nedeni ile onu kulübe davet ettiklerinden bahsederler.  ‘Neden bu kadar kendini zorluyorsun koşarken?’ dediklerinde ‘Çok stresli bir işim var, başak türlü rahatlayamıyorum’ diye cevap verir.

Alan Turing (3)

Yukarıdaki fotoğraf Alan Turing (Otobüs’ün basamaklarında) ve Walton Atletik Kulübü üyelerini göstermektedir. Kulüp güney batı Londra’da yer almaktadır.

Alan Turing 7

Walton Atletik Kulübünün o zamanki sekreteri J F (Peter) Harding onunla ilgili şunları söylemiştir:

Aslında onu biz duymuştuk. Koşarken çıkardığı sesi herkesin hafızasındadır. Yanımızdan koşarken bir kurşun gibi geçmişti. En son bir gün koşarken onu yakalayıp ‘kimin için koşuyorsun’ diye sordum? Kimse için dedikten sonra ‘Bizim kulübümüz için koşar mısınız?’ diye sordum. O günden sonra en iyi koşucumuz oldu. Farklı bir karakterdi. Enigma konusu ortaya çıktıktan sonra çok şaşırdık. Nerede çalıştığını bile bilmezdik. Hollanda’ya ilk yurtdışı yarışmamıza katıldığımızda o zaman yüksek bir bütçe olan 5 pound vermişti. ‘Çocuklara benden içki ısmarlayın’ demeyi unutmamıştı. Bir bacak sakatlığı onu koşudan alı koydu. Manchester’a taşındıktan sonra hala Walton için koşmaya devam etti. En son 1950 yılında bir bayrak yarışı olan Londra – Brighton yarışında takımı için yarıştı. Takımın diğer üyesi Roger Banister ise 1 mili 4 dk. altında koşan ilk kişi idi.

Huzur içinde yat Alan Turing… İnsanlık sana çok şey borçlu…

EMRE TOK

Latest Comments

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir